Brak informacji.
CORAZ BLIŻEJ
PRODUKCJA GAZU Z WĘGLA
Studium wykonalności projektu zgazowania węgla zlecone przez Zakłady Azotowe Puławy wskazuje na celowość dalszych prac nad tym projektem. Inwestycja ma kosztować od 1,2 do 1,8 miliarda dolarów. 19 lutego br. puławska spółka odebrała pełną analizę dotyczącą budowy instalacji do pozyskiwania gazu syntezowego na potrzeby produkcji amoniaku wykonaną przez Bechtel Corporation. – Wnioski wynikające ze studium wykonalności projektu zgazowania węgla w ZA Puławy są optymistyczne. Jesteśmy zdecydowani kontynuować realizację tego projektu. W ciągu najbliższych tygodni przystąpimy do wyboru doradcy prawnego i finansowego – zapowiada Paweł Jarczewski, prezes zarządu ZA Puławy. Projekt zgazowania węgla umożliwić ma realizację dywersyfikacji surowcowej opartej na wykorzystaniu krajowych zasobów węgla. Dostawcą węgla i partnerem w projekcie jest Lubelski Węgiel Bogdanka. Obie firmy podpisały w listopadzie 2008r. umowę o współpracy strategicznej w zakresie realizacji wspólnych przedsięwzięć opartych na węglu kamiennym. Zarówno Bogdanka jak i ZA Puławy zadeklarowały swoje zaangażowanie kapitałowe w projekty inwestycyjne m.in. właśnie w budowę instalacji zgazowania węgla.
– Analizy ekonomiczne projektu przy proponowanych rozwiązaniach technologicznych i strukturze cen surowców oraz energii uzasadniają jego realizacje w “Puławach”. Dużym atutem tej inwestycji są stosunkowo niskie koszty transportu węgla oraz duże zasoby wydobywcze polskich kopalni węgla, z najbliżej położoną kopalnią Bogdanka. To obiecujący, perspektywiczny projekt dla puławskiej spółki. Mogę tylko dodać, że jest to sprawdzona technologia. Obecnie na świecie funkcjonuje lub jest trakcie budowy ponad 50 podobnych instalacji wykorzystywanych w przemyśle – przekonuje Jan Łaski, prezes Bechtel Polska.
Dodatkowym atutem puławskiej spółki jest odpowiednia infrastruktura, na którą składa się m.in. tlenownia do produkcji tlenu, węzeł rozładunku węgla, infrastruktura energetyczna oraz instalacja do produkcji kwasu siarkowego umożliwiająca zagospodarowanie dodatkowych ilości siarki. Ponadto możliwość realizacji projektu zgazowania węgla w istniejącej podstrefie ekonomicznej Starachowice w Puławach, przyniesie dodatkowe wymierne efekty.
Nakłady inwestycyjne inwestycji mieszczą się w przedziale od 1,2 do 1,8 mld dolarów. Wstępny harmonogram przewiduje budowę instalacji od połowy 2010 roku do połowy 2013 roku. Obecnie ZA Puławy są na etapie wyboru doradcy finansowego i prawnego dla tego projektu. Doradcy powinni być już znani w marcu br.
Projekt ma realizować spółka celowa z ZA Puławy jako głównym udziałowcem, przynajmniej 50 proc., i nieokreślonym jeszcze udziałem kopalni Bogdanka dostarczającej węgiel do instalacji, a także ewentualnie z innymi udziałowcami. Jak zapowiadał prezes Jarczewski, jeszcze w tym roku Puławy chcą dopiąć finansowanie.
Prezes poinformował, że jeśli w 2013-14 z instalacji popłynie gaz syntezowy, który będzie wykorzystywany do produkcji amoniaku, to ZA Puławy będą mogły zredukować o połowę – do 450 z 900 mln m sześć. rocznie – zużywany obecnie gaz ziemny dostarczany przez PGNiG.
Technologie zgazowania węgla lub innych paliw do wytwarzania gazu syntezowego znane są co najmniej od półwiecza. Coraz trudniejszy dostęp do ropy naftowej i gazu ziemnego a także wzrost ich cen powoduje, że technologie oparte na zgazowaniu węgla stają się ponownie atrakcyjne. Według najnowszych statystyk działa obecnie ponad 150 instalacji zgazowania zlokalizowanych w 27 krajach. Region Azji i Australii, napędzany przez szybki rozwój Chin, znajduje się na pierwszym miejscu pod względem produkcji gazu syntezowego z 34 proc. udziałem w całkowitej zdolności produkcyjnej, region Afryki oraz środkowego wschodu zmniejszył swój udział z 34 do 27 proc. całkowitej zdolności. Dopiero na trzecim miejscu plasuje się region Europy, z udziałem na poziomie 25 proc. – włączając w to zarówno Europę Zachodnią, jak i Wschodnią.
Obecnie na świecie pracuje w skali przemysłowej, lub znajduje się w trakcie budowy 51 instalacji wykorzystujących węgiel kamienny jako paliwo do zgazowania. Dowodem przemawiającym za dominacją węgla nad pozostałymi paliwami jest fakt, iż został on użyty w 85 proc. spośród wszystkich instalacji zgazowania wybudowanych w ciągu ostatnich trzech lat. Od roku 2004 wzrosła pozycja węgla jako lidera wśród zgazowywanych paliw o 6 proc., tym samym osiągając 55 proc. udział w produkcji gazu syntezowego. W latach 2008-2010 nastąpi uruchomienie dodatkowych 10 instalacji, z czego w siedmiu paliwem będzie węgiel.
Dariusz Czarnecki
KW I KHW PRZYJMUJĄ PRACOWNIKÓW,
ROŚNIE ZATRUDNIENIE
W roku 2009 wzrośnie zatrudnienie w Kompanii Węglowej oraz Katowickim Holdingu Węglowym, zmniejszy się natomiast w Jastrzębskiej Spółce Węglowej.
W roku 2009 do pracy w Kompanii Węglowej zostanie przyjętych prawdopodobnie 4100 osób. To o ok. 300 pracowników więcej niż odejdzie w tym czasie na emerytury.
– Struktura wiekowa zwłaszcza pracowników pod ziemią wskazuje na potrzebę nowych przyjęć. W grupie wiekowej 41- 50 lat mamy w tej chwili 47 proc. pracowników, co oznacza, że niedługo uzyskają uprawnienia do górniczej emerytury. Przyjęcia do pracy są konieczne, by uzupełniać te naturalne odejścia – informuje Piotr Rykala, wiceprezes Kompanii Węglowej.
Tylko z Kompanii do 2015 roku na emerytury odejdzie ok. 25 tys. osób. Dlatego spółka zakłada, że w tym czasie przyjmie ok. 29 tys. nowych pracowników.
Chcąc zapewnić sobie dostęp odpowiednio wykształconych nowych pracowników od 2004 roku Kompania wspiera klasy górnicze w technikach i szkołach zawodowych w dziewięciu miejscowościach. W sumie uczy się w nich 1516 osób, którym Kompania gwarantuje zatrudnienie po ukończeniu szkoły. W minionym roku, po raz pierwszy, KW ufundowała także stypendia dla 260 studentów z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie i Politechniki Śląskiej w Gliwicach.
Sześć lat temu Kompania zatrudniała ponad 82 tys. osób. Przez trzy lata zatrudnienie systematycznie spadało. W roku 2008 po raz pierwszy przyjęto do pracy więcej osób niż w tym czasie odeszło z kopalń, głównie na emerytury. Zatrudnienie na koniec ubiegłego roku wynosiło 64 955 osób.
Zatrudnienie rośnie także w Katowickim Holdingu Węglowym, gdzie w roku 2008 przyjęto 2510 osób, a odeszło 2154 osób. W roku 2009 KHW do pracy planuje przyjąć 2500 nowych pracowników, spodziewane odejścia, głównie na emerytury, mają być na poziomie 2100 osób. Już w styczniu br w Holdingu zatrudniono 277 nowych pracowników, we wszystkich pięciu kopalniach, z czego najwięcej, bo 131, w kopalni Mysłowice-Wesoła.
W KHW zapotrzebowanie jest przede wszystkim na górników, mechaników, elektryków oraz pracowników do robót przygotowawczych i zbrojeniowych.
Zupełnie inaczej wygląda sytuacja w Jastrzębskiej Spółce Węglowej, gdzie wszelkie przyjęcia zostały zablokowane ze względu na kryzys na rynku stali i koksu.
Rok 2008 JSW to zamknęła stanem 22 770 osób, odeszło 1701 osób, a przyjęto 2443 pracowników. Stan zatrudnienia na koniec 2008 roku wzrósł w stosunku na stanu na koniec 2007 roku o 713 osób. JSW zakłada na koniec 2009 r. zmniejszenie zatrudnienia o ok. 1,3 tys. osób, co ma nastąpić głównie w drodze tzw. odejść naturalnych, czyli na emerytury i renty.
Rok 2009 będzie kolejnym, kiedy wzrośnie zatrudnienie w górnictwie węgla kamiennego. W chwili zamykania bieżącego numeru Biuletynu Górniczego nie były jeszcze znane pełne, oficjalne statystyki dotyczące zatrudnienia w całym roku 2008, lecz tylko za pierwsze 11 miesięcy. Z tych danych wynika, że zatrudnienie w sektorze górnictwa węgla kamiennego wzrosło ze stanu 116 407 osób na dzień 31 grudnia 2007r. do 120 363 osób na dzień 30 listopada 2008r. – nastąpił więc wzrost o 3 956 osób.
Wg stanu na dzień 31 grudnia 2007r. zatrudnionych pod ziemią było 89 628 pracowników, a na powierzchni 26 779 pracowników, natomiast na dzień 30 listopada 2008r. pod ziemią zatrudniano 93 303 pracowników (wzrost o 3 675), a na powierzchni 27 060 pracowników (wzrost o 281).
W kategorii „zatrudnieni na powierzchni” uwzględnieni są pracownicy zakładów przeróbki mechanicznej węgla (10 222 osoby). W okresie styczeń – listopad 2008r. nastąpił wzrost zatrudnienia w zakładach przeróbki mechanicznej węgla o 427 osób.
Stan zatrudnienia w grupie pozostałych pracowników powierzchni, nie związanych bezpośrednio z ciągiem technologicznym zakładu górniczego, zmniejszył się o 146 osób, w tym pracowników administracyjno – biurowych o 11 osób.
Na dzień 30 listopada 2008r. w górnictwie węgla kamiennego zatrudniano 3 429 pracowników posiadających uprawnienia emerytalne, podczas gdy na koniec 2007r. zatrudnionych było 1 740 osób. Liczba zatrudnionych pracowników posiadających uprawnienia emerytalne wzrosła w okresie styczeń – listopad 2008r. o 1 689 osób.
Dariusz Czarnecki
ELEKTROWNIA ATOMOWA W POLSCE
MA RUSZYĆ ZA 11 LAT
Rząd przyjął uchwałę o realizacji programu polskiej energetyki jądrowej. Energia z elektrowni atomowej w Polsce ma popłynąć już w roku 2020.
– W celu zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju oraz uwzględniając rozwój gospodarczy, przygotowany i wdrożony zostanie program polskiej energetyki jądrowej. Pełnomocnik rządu do spraw polskiej energetyki jądrowej przygotuje i przedstawi Radzie Ministrów projekt tego programu, który określać będzie liczbę, wielkość i możliwe lokalizacje elektrowni jądrowych – napisano w uchwale rządu.
– Realne jest, aby prąd z pierwszego bloku popłynął już w 2020 roku. Z naszych analiz wynika, że program energetyki jądrowej ma sens, gdy mowa o mocach 5 – 10 tys. MW. Rozważamy budowę dwóch elektrowni, o mocy do 3 tys. MW każda – mówi Tomasz Zadroga, prezes Polskiej Grupy Energetycznej, która ma być odpowiedzialna za budowę elektrowni atomowej w Polsce.
PGE, największa grupa energetyczna w Polsce, prowadzi obecnie badania możliwych lokalizacji przyszłych elektrowni kierując się głównie dwiema przesłankami: bilansem hydrologicznym (do chłodzenia potrzebna jest woda) i bilansem infrastrukturalnym (deficyt mocy). – W grę wchodzi północna część Polski. W przypadku drugiej lokalizacji rozważamy wschodnią cześć Polski – wyjaśnił Zadroga. Premier Donald Tusk informował, że potencjalnie przygotowanych jest 9 lokalizacji pod budowę elektrowni atomowej, trwa ich analiza pod względem środowiskowym i logistycznym, a najbardziej naturalną lokalizacją jest Żarnowiec. O lokalizację elektrowni atomowej na swoim terenie zamierzają walczyć władze województwa wielkopolskiego. Marszałek województwa wielkopolskiego, Marek Woźniak przypomina, że na terenie Wielkopolski istnieją dwie potencjalne lokalizacje elektrowni jądrowej: Klempicz i Konin.
Klempicz to miejscowość leżąca 50 km na północ od Poznnia, która była brana pod uwagę jako lokalizacja elektrowni jądrowej już w latach 80. Wykonane zostały badania geologiczne i infrastrukturalne, opracowano również projekty budowy. Woźniak podkreśla, że celem władz Wielkopolski jest stworzenie przyjaznego klimatu dla ewentualnej inwestycji.
Pieniądze to nie problem
Według szacunków PGE koszt budowy 1 MW mocy wynosi 2,5 – 3 mln euro.
– Koszty budowy są wyższe o ok. 50 proc. niż w przypadku elektrowni węglowych, ale rozkładają się na dwukrotnie dłuższy okres czasu. Elektrownia węglowa jest eksploatowana 30 – 40 lat, w przypadku elektrowni jądrowej to 60 lat – przekonuje Tomasz Zadroga.
Do 20 proc. kosztów będzie pokryte ze środków własnych. Reszta będzie finansowana ze środków zewnętrznych. PGE chce realizować projekt budowy elektrowni jądrowych w konsorcjum, w którym miałoby co najmniej 51 proc. W celu realizacji projektu utworzona zostanie spółka celowa.
Według prezesa PGE w 2020 roku ceny energii z elektrowni jądrowej będą niższe niż z elektrowni węglowych. Jego zdaniem ceny energii z elektrowni jądrowej na rynku hurtowym nie powinny być wyższe niż aktualne ceny energii na rynku hurtowym, wahające się w granicach 200-230 zł za 1 MWh.
Do tanga trzeba dwojga
Realizacja budowy elektrowni jądrowych przeprowadzona będzie wspólnie z innymi podmiotami. PGE dążyć będzie do współpracy i utworzenia konsorcjum z firmami, które posiadają doświadczenie w budowie i zarządzaniu elektrowniami jądrowymi.
PGE zamierza utworzyć konsorcjum i współpracować z firmami, które znają się na budowie i zarządzaniu elektrowniami jądrowymi. Prowadzone są już w tej sprawie rozmowy.
Jednym z najpoważniejszych kandydatów do współpracy przy rozwoju energetyki atomowej w Polsce są firmy francuskie. Francja to kraj, gdzie udział energetyki atomowej w bilansie energetycznym jest największy na świecie. Ambasador Francji w Polsce, Francis Barry Delongschamps, zapowiedział pomoc strony francuskiej w realizacji przedsięwzięć związanych z budową elektrowni atomowej.
– Kluczowa może być wymiana doświadczeń z dziedziny energetyki atomowej pomiędzy Polska a Francją, w tym tych naukowych – przekonuje Francis Barry Delongschamps.
O atomowej współpracy polsko-francuskiej premier Donald Tusk rozmawiał już z prezydentem Nikolasem Sarkozym.
Waldemar Pawlak, minister gospodarki, przyznał, że Polska w rozwoju energetyki jądrowej liczy również na pomoc Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA). W jego opinii doświadczenie i wiedza ekspertów MAEA będą bardzo pomocne, by wdrożenie energetyki jądrowej w Polsce przebiegało w możliwie najbezpieczniejszy i efektywny sposób.
– Przygotowując się do wprowadzenia programu energetyki jądrowej opieramy się na wypracowanej w MAEA tzw. koncepcji kamieni milowych – przekonuje Pawlak.
Zdaniem Mohammeda ElBaradei, dyrektora generalnego MAEA, decyzja o wprowadzeniu w Polsce tego rodzaju energii jest ze wszech miar zrozumiała. – Energia atomowa staje się ostatnio coraz bardziej popularna z trzech powodów: konieczności zagwarantowania bezpieczeństwa energetycznego, rosnących cen paliw kopalnych oraz troski o środowisko – wyjaśnił. Potwierdza to przykład Chin, które do 2020 r. zamierzają zwiększyć produkcję energii ze źródeł jądrowych aż pięciokrotnie. Według dyrektora MAEA, budowa infrastruktury elektrowni jądrowej to skomplikowany proces, który trwa od 5 do 10 lat.
Pierwszym i jednym z najważniejszych kroków do tego celu jest ustanowienie całkowicie autonomicznego regulatora. Instytucja ta musi być zupełnie niezależna od działających na rynku przedsiębiorstw i dysponować wykwalifikowaną kadrą, która będzie w stanie zapewnić właściwą realizację całego przedsięwzięcia.
Kolejnym etapem jest wybór technologii, w której powstanie elektrownia, a następnie zagwarantowanie dostaw paliwa jądrowego na co najmniej 20 lat.
– Dobrym rozwiązaniem jest również zapewnienie sobie w kontrakcie odbioru wypalonego paliwa przez dostawcę. Agencja jest gotowa pomóc Polsce, wysyłając zespół ekspertów, który zdiagnozuje najważniejsze potrzeby oraz zorganizuje szkolenia kadr – powiedział Mohammed ElBaradei.
Dobre perspektywy przed atomem?
Według firmy doradczej Frost & Sullivan w perspektywie średnio- i długoterminowej powinien nastąpić silny rozwój energetyki jądrowej. Moc wytwórcza instalacji nuklearnych na całym świecie znacznie wzrośnie z obecnych 372 GW do 600 GW w roku 2030.
Energetyka jądrowa, zaspokajająca ponad 31 proc. zapotrzebowania na energię elektryczną, odgrywa istotną rolę w strukturze wytwarzania energii w Unii Europejskiej, stając się kompleksową i opłacalną metodą produkcji energii.
W 31 krajach świata działa obecnie 439 reaktorów, a ich moc wytwórcza netto wynosi około 372 GW, co odpowiada około 16 proc. światowej produkcji energii elektrycznej.
W połowie roku 2008. w Unii Europejskiej działało 146 reaktorów jądrowych, a kolejne 4 były w budowie. W 15 krajach dysponujących reaktorami jądrowymi udział energetyki jądrowej w całkowitej produkcji energii elektrycznej wynosi od zaledwie 3,5 proc. w Holandii, do 78,1 procent we Francji. Obecnie na całym świecie budowanych jest 35 elektrowni jądrowych. W Europie Środkowej i Wschodniej, gdzie pracuje 20 reaktorów, planuje się budowę nowych lub modernizację istniejących elektrowni. Dziś moce wytwórcze netto regionu Europy Środkowej i Wschodniej w zakresie produkcji energii elektrycznej wynoszą ponad 11 tys. MW i przewiduje się ich znaczny wzrost.
Donald Dusek
CZYSTY WĘGIEL
PRZYSZŁOŚĆ ENERGETYKI
Centrum Czystych Technologii Węglowych (CCTW), to nowatorskie w skali kraju, wspólne przedsięwzięcie Głównego Instytutu Górnictwa w Katowicach i wchodzącej w jego struktury Kopalni Doświadczalnej „Barbara” w Mikołowie oraz Instytutu Chemicznej Przeróbki Węgla z Zabrza.
Realizowane będzie właśnie w aglomeracji śląskiej, jako że charakteryzuje się ona wysokim stopniem uprzemysłowienia i nasycenia kadrą naukowo-badawczą oraz techniczną z obszaru górnictwa i energetyki. Obydwa instytuty cechuje wieloletnie doświadczenie i wiedza o potrzebach badawczych z tego zakresu, jak i budowy stanowisk badawczych o dużym stopniu skomplikowania w rożnych skalach. Posiadają wdrożone systemy jakości, których procedury gwarantują stały nadzór nad realizacją projektu w aspektach technicznym, finansowym i środowiskowym. CCTW oprócz funkcji czysto badawczych ma również pełnić funkcję ośrodka, z którego korzystać będą inne zespoły naukowe – z Politechniki Śląskiej, Akademii Górniczo – Hutniczej, Politechniki Wrocławskiej. Całość Centrum ma być zrealizowana do 2012. Unia Europejska z funduszy strukturalnych przeznaczyła na ten cel 161 mln złotych. Geneza tego dalekosiężnego projektu, jest ściśle powiązana ze światową sytuacją na rynku energetycznym oraz ukierunkowaniem współczesnej nauki i przemysłu na tzw. czyste technologie węglowe. Prace nad ich rozwojem i wdrożeniem prowadzą przede wszystkim takie kraje jak USA, Chiny, Australia, Japonia. Aktywnie uczestniczy w ich Unia Europejska, o czym świadczy powołanie Europejskiej Platformy Technologicznej, zajmującej się zeroemisyjnym wytwarzanie energii elektrycznej z paliw kopalnych. W Polsce, różnego rodzaje prace dotyczące tej problematyki prowadzone są w wielu jednostkach badawczo – rozwojowych i uczelniach. Jednym z warunków szybszego postępu jest integracja i rozbudowa potencjału badawczego, zarówno ludzkiego jak i aparaturowego. Taki pogląd jest zgodny ze stanowiskiem krajów Unii Europejskiej. W Zielonej Księdze UE „Europejska Strategia na rzecz zrównoważonej, konkurencyjnej i bezpiecznej energii”, jako jedną ze ścieżek wdrożeń technologii kluczowych CCT, wskazano utworzenie nowoczesnego centrum badawczego czystych technologii węglowych.
Duże dotychczasowe zaangażowanie Polski w badania różnych technologii przetwórstwa i wykorzystania węgla sprawia, iż kraj nasz ma szansę stać się w Europie liderem w tym zakresie. Istnieją cztery podstawowe sposoby wykorzystania węgla, przy zachowaniu rygorów ekologicznych, którym towarzyszy rozwój nowych i czystszych, niż znane dotychczas, technologii. Należą do nich:
-Węgiel jest obecnie w skali światowej jedynym surowcem energetycznym, pozwalającym na stabilne zaspokojenie potrzeb energetycznych w długiej perspektywie czasowej. Jego światowe zasoby, obliczane na 200 lat, znacznie przekraczają zasoby innych paliw kopalnych. Stawia to węgiel w XXI wieku przed szansą nowego, nie tylko energetycznego wykorzystania. Koniecznością stały się więc poszukiwania alternatywnych sposobów wykorzystania i pozyskiwania jego zasobów. Polska, której udokumentowane złoża stanowią znaczną część zasobów paliw kopalnych Europy, mogłaby w przyszłości stanowić jej bazę, przyczyniając się w dużej mierze do wzrostu poziomu bezpieczeństwa całego kontynentu. – wyjaśnia mgr inż. Jerzy Świądrowski, kierownik Laboratorium Przetwórstwa Węgla Zakładu Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza Głównego Instytutu Górnictwa. – W świecie 40 proc. energii elektrycznej wytwarza się z węgla, przy czym w Polsce liczba ta sięga aż 95 proc. Według prognoz, do roku 2030 nastąpi dalszy wzrost zużycia tego surowca. Współczesne, czyste technologie węglowe, pozwalają na znaczące zmniejszenie negatywnego oddziaływania na środowisko naturalne procesów związanych z wykorzystaniem węgla.
Polska, kraj o dużych zasobach węgla i o energetyce w największym stopniu bazującej na węglu kamiennym i brunatnym, jest szczególnie zainteresowana rozwojem tego typu technologii. Trwający proces konwergencji polskiej gospodarki wiąże się ze stałym wzrostem zapotrzebowania na energię elektryczną. Stąd też szczególnie istotnym zagadnieniem staje się zapewnienie wystarczającego potencjału wytwórczego tej energii, z odpowiednim wykorzystaniem krajowych źródeł energii pierwotnej. Wiąże się to jednak z koniecznością modernizacji sektora energetycznego z uwzględnieniem regulacji unijnych w zakresie emisji oraz minimalizacji oddziaływań na środowisko naturalne. Toteż przedmiotem wnioskowanego przedsięwzięcia jest budowa bazy badawczej pozwalającej na konkurowanie z nowoczesnymi ośrodkami światowymi w realizacji projektów, w których rozwija się i opracowuje nowe czyste technologie węglowe.
W związku z rosnącym popytem na energię istnieje coraz większe zapotrzebowanie na rozwój nowych, czystszych i wydajniejszych technologii węglowych. Charakteryzują się one wyższą sprawnością przetwarzania energii chemicznej zawartej w węglu na energię finalną w porównaniu z technologiami dotychczas stosowanymi. Planowane Centrum Czystych Technologii zajmować będzie się kompleksowymi badaniami w zakresie użytkowania węgla. W skład jego struktury wejdą trzy podstawowe jednostki, które stworzą wydzielone zespoły funkcjonalne: laboratoria badawcze w Katowicach i dwie części technologiczne w Mikołowie oraz Zabrzu.
Wybudowana infrastruktura badawcza CCTW, unikatowa w Unii Europejskiej , umożliwi prowadzenie badań w różnej skali – od podstawowych laboratoryjnych, poprzez wielkolaboratoryjne do badań w skali pilotażowej. Te ostanie pozwolą na uzyskanie wyników o wysokiej zdolności do komercjalizacji i wiarygodnych dla partnerów przemysłowych, a więc zachęci jednostki gospodarcze do uczestnictwa w realizowanych pracach, czego skutkiem będą wdrożenia przemysłowe. To z kolei spowoduje rozwój gospodarki oraz poprawę konkurencyjności polskiej gospodarki w takich dziedzinach jak energetyka, budowa maszyn czy inżynieria środowiska. Realizacja projektu pozwoli na rozwój innowacyjnych technologii zapewniających bezpieczeństwo energetyczne kraju oraz ograniczenie emisji zanieczyszczeń, w tym gazów cieplarnianych. Rezultatami tej wielkiej inwestycji zainteresowane są uczelnie wyższe, organizacje grupujące polskie jednostki naukowe i gospodarcze, zagraniczne ośrodki naukowo – badawcze, ale w szczególności duża liczba podmiotów gospodarczych, w tym z sektora MSP. Prace Centrum stanowić będą źródło generowania projektów celowych z udziałem owych jednostek oraz odbiorcami z zakresu działalności rynkowej ( ekspertyzy, badania, oceny itp.). Istotną grupę odbiorców stanowić będzie sektor energetyczny, zobowiązany do wdrażania rozwiązań mających na celu ograniczenie emisji dwutlenku węgla.
Jak podkreśla Jerzy Świądrowski, założenia projektu wpisane są w cele Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, tj. Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa, którego osiągnięcie ma następować m.in. poprzez inwestycje w sferę B+R – kadrę i infrastrukturę, pomagające prowadzić prace badawcze na najwyższym poziomie i uzyskiwać wyniki przydatne gospodarczo, przyczyniające się do unowocześnienia polskich firm energetycznych oraz tworzenia nowych innowacyjnych przedsiębiorstw związanych z tym sektorem. Inwestycja przyczyni się także do realizacji celów szczegółowych, takich jak zwiększenie udziału innowacyjnych produktów polskiej gospodarki na rynku międzynarodowym poprzez sprzedaż licencji, maszyn i urządzeń oraz tworzenie trwałych i lepszych miejsc pracy. Projekt, zarówno w warstwie celów, jak i planowanych rezultatów, wpisuje się w cele horyzontalne Narodowej Polityki Spójności i jest komplementarny ze strategicznymi dokumentami szczebla krajowego, politykami sektorowymi oraz branżowymi. Przedmiot działalności CCTW jest zgodny z działaniami wspieranymi przez KE w ramach budowania Europejskiej Przestrzeni Badawczej, mającymi na celu ustanowienie trwałej współpracy pomiędzy krajami Unii Europejskiej i grupami interesów, w tym środowiskiem biznesu, uczelni wyższych i instytutów badawczo-rozwojowych dla umożliwienia rozwoju i mobilności naukowcom, wymiany wiedzy, udziału w programach badawczych oraz działań w ramach współpracy międzynarodowej w obszarze nauki i technologii.
Infrastruktura Centrum składać się będzie z trzech ośrodków lokalizacyjnych. Na terenie GIG-u wybudowany zostanie od podstaw nowoczesny budynek laboratoryjny do badań podstawowych. Skoncentrowane one będą na badaniach właściwości węgla oraz związaną z nimi ochroną środowiska a także podstaw technologii m.in. zastosowania nanomateriałów (do których należą m.in. sita molekularne, niektóre substancje katalizujące czy inne substancje absorbujące składniki gazu), w różnych procesach na poziomie cząsteczek. W kopalni „Barbara” w hali technologicznej (na powierzchni), zlokalizowane zostaną stanowiska badawcze. Natomiast część podziemna stanowić będzie poligon doświadczalny, gdzie w warunkach zbliżonych do rzeczywistych, prowadzone będą eksperymenty podziemnego zgazowania węgla w zakresie doboru parametrów technologicznych, uzyskiwania gazu o określonym składzie, w tym gazu o podwyższonej zawartości wodoru lub gazów przydatnych do syntez chemicznych.
Jak podkreśla dr inż. Aleksander Sobolewski, z-ca dyrektora ds. badań i rozwoju IchPW, część infrastruktury Centrum, zlokalizowana na terenie instytutu związana będzie przede wszystkim z nowoczesnymi technologiami przetwarzania węgla. Zmodernizowana będzie jedna z hal, oraz wybudowanych zostanie kilka innych. Wykonana będzie cała część infrastruktury dotycząca składowania węgla i odprowadzania odpadów oraz przygotowania go ( rozdrabniania, podsuszania) pod instalacje technologiczne. Przeprowadzany będzie cały cykl produkcyjny, w skali demonstracyjnej obliczonej na 50 – 250 kilogramów węgla na godzinę.
Nowoprojektowane inwestycje odpowiadające ogólnoświatowym trendom to:
Istniejące już, jednoelementowe stanowisko testowe służące do badań nad oceną paliw stałych i urządzeń małej mocy dla ogrzewnictwa indywidualnego i komunalnego zostanie zmodernizowane, rozbudowane o dwa elementy i zmieni lokalizację. Instytut nadal prowadzić będzie działalność badawczo – rozwojową w oparciu o istniejące już instalacje oraz stanowiska testowe. Są to instalacje doświadczalne do badań nad zgazowaniem biomasy, termolizą tworzyw sztucznych oraz termochemiczną konwersją paliw w złożu stałym w reaktorze dwustrefowym. Wykorzystane zostaną stanowiska do doświadczalnego koksowania, oznaczania reakcyjności koksu wobec CO2 – CRI i wytrzymałości poreakcyjnej CSR – Karbotwin oraz prac nad wysokotemperaturową konwersją paliw stałych. Natomiast stanowisko do wykonania testu NSC (Nippon Steel Company) do oznaczania reakcyjności koksu wobec CO2 CRI (Coke Reaktiviti Index) i wytrzymałości poreakcyjne CSR (Coke Strength after Reaction) zmieni lokalizację. Analiza sytuacji finansowej GIG oraz IchPW wykazała, że jednostki mogą podjąć się roli wykonawcy wnioskowanego projektu. Kierownictwo GIG-u oraz IchPW deklaruje stosowanie odpowiednich metod zarządzania i organizacji pracy dla zapewnienia niezbędnych zasobów dla efektywnej realizacji projektu. Wymaga ona odpowiednich pozwoleń i decyzji zgodnie z Prawem budowlanym, Prawem ochrony środowiska i Ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, które są już uzyskane lub znajdują się w trakcie załatwiania. Wniosek projektu CCTW wraz z wymaganymi załącznikami, ze szczególnie ważnym Studium wykonalności, został złożony w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Mira Borkiewicz
Kolumna dofinansowana ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej w Katowicach
