Brak informacji.
Już po raz szósty przyznano nagrody w konkursie ekologicznym „Przyjaźni środowisku”. W gronie nagrodzonych znalazły się też firmy górnicze: kopalnia „Bogdanka”( Lubelski Węgiel SA), „Bolesław Śmiały” ( Kompania Węglowa S.A.), „Knurów” ( Kompania Weglowa S.A.) oraz Katowicki Holding Węglowy SA.
Warto dodać, że tym razem do pracy w jury konkursu zaproszono prezesa GIPH Janusza Olszowskiego. Wykorzystał on okazje, aby zaprezentować osiągnięcia branży górniczej w dziedzinie ekologii i zrównoważonego rozwoju. W większości niezwiązani z górnictwem jurorzy byli zdziwieni, że nasza branża, kojarzona dotąd powszechnie z gronem „zatruwaczy” przyrody – robi tak dużo w dziedzinie ekologii. M. in. dlatego bardzo poważnie komisja konkursowa podeszła tym razem do projektów zgłoszonych przez firmy górnicze. W kategorii „Firma przyjazna środowisku” nagrodę przyznano kopalni Bogdanka, a przedłużenie znaku w tej kategorii otrzymała Kopalnia Węgla Brunatnego Bełchatów SA. W kategorii „Technologia godna polecenia” nagrodzono kopalnię „Bolesław Śmiały”, w kategorii „Produkt godny polecenia” odznaczono Katowicki Holding Węglowy SA. Wyróżnienie w konkursie otrzymała kopalnia Knurów.
– Każdy nowy pomysł – jak lepiej zagospodarowywać odpady, jak zmniejszać emisję szkodliwych gazów czy też jak wykorzystywać alternatywne źródła energii – liczy się na wagę złota. Także dlatego, że działa inspirująco na całe otoczenie. Stan środowiska naturalnego w naszym kraju uległ w ostatniej dekadzie znaczącej poprawie. Z jednej strony zmniejszyła się liczba zakładów-trucicieli, z drugiej – w przemyśle wprowadzane są coraz nowocześniejsze technologie. Ale także, co jest bardzo ważne – coraz większą rolę w ochronie przyrody odgrywają samorządy lokalne, które dziś znacznie chętniej niż kiedyś przeznaczają na ten cel poważne środki finansowe – mówiła minister Jolanta Szymanek-Deresz, szefowa Kancelarii Prezydenta podczas ceremonii wręczania nagród 18 stycznia.
Pani minister przypomniała, że przystąpienie Polski do Unii Europejskiej zapewnia nam w najbliższych latach jeszcze większy dopływ funduszy cele związane z ochroną środowiska. – Trzeba je dobrze zagospodarować – pomysły muszą płynąć z polskich wsi, miast i regionów. Pamiętajmy, że osiągając wyznaczone przez wspólnotę standardy ochrony środowiska nie robimy tego po to, by zadowolić brukselskich urzędników, lecz czynimy to dla siebie, dla własnego zdrowia…
LW „BOGDANKA”
W bliskiej odległości od obszaru górniczego kopalni „Bogdanka” znajduje się Poleski Park Narodowy a także rezerwaty i parki krajobrazowe: Poleski, Pojezierza Łęczyńskiego oraz Nadwieprzański. Obiekty te utworzono dla ochrony unikatowych ekosystemów wodno-torfiskowo-leśnych. Warunkiem zachowania ich cennych zasobów jest utrzymanie odpowiedniego stanu środowiska naturalnego w sąsiedztwie obszarów chronionych, w tym również w rejonie „Bogdanki”.
Ponad 25-letni monitoring umożliwił poznanie większości mechanizmów wpływu działalności górniczej na stan przyrody w otoczeniu obszaru górniczego. Nie jest to, co można stwierdzić, wpływ nadmiernie destrukcyjny. Najważniejszym oddziaływaniem jest wpływ na lokalny układ wodny. Badania wykazały, że brak jest wpływu głębinowego odwadniania kopalni na stan wód powierzchniowych – zwłaszcza w strefie obszarów przyrody chronionej. Eksploatacja nie stanowi więc bezpośredniego zagrożenia dla jezior pojezierza. Pozostałe zagrożenia nie są przyczyną większych problemów ekologicznych. Wynika to ze szczególnej dbałości zakładu o środowisko, stosowanie zasady zrównoważonego rozwoju oraz wdrożenia i utrzymywania Systemu Zarządzania Środowiskowego wg PN EN ISO 14001.
Do obiektów kopalni powodujących emisję pyłów i gazów należy emitor ZCB „Ekoklinkier” i składowisko skały płonnej (odpadów). Emisja z ZCB nakłada się na emisję pochodzącą z kotłowni o mocy 124 MW, będącej własnością spółki „Łęczyńska Energetyka”, która zasila w ciepło prócz kopalni również osiedla mieszkaniowe w Łęcznej. Spółka dla ochrony atmosfery stosuje układ odpylania spalin, który stanowi bateria cyklonów, natomiast ZCB posiada instalacje odsiarczania oraz instalację odpylającą. Cykliczne pomiary wskazują, że zakład nie przekracza dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń określonych decyzją Wydziału Środowiska UW w Lublinie.
KWK „BOLESŁAW ŚMIAŁY”
Kopalnia otrzymała nagrodę za rekultywację składowiska „Skalny”. W ramach rozpoczętej w 1999 roku rekultywacji zrealizowano prace polegające m.in. na gaszeniu pożarów poprzez wykonanie prac izolacyjnych za pomocą rowów chłonnych wypełnionych mieszaniną wodno-popiołową, niwelacji rejonów hałdy po likwidacji stanów termicznych, rekultywacji biologicznej (wykonanie warstwy wierzchniej urodzajnej i wysiew mieszanek traw i roślin motylkowych). Od roku 1999r kopalnia wykonała m.in. 53 rowów chłonnych o łącznej długości ponad 8 kilometrów, 20 otworów iniekcyjnych na wybranym poletku długości po 6m każdy – łącznie 120m, do których wtłoczono mieszaninę wodno-popiołowa. Wykonano także prace związane z docelowym ukształtowaniem zwałowiska tj. przebudowę głównej drogi technologicznej, budowę półek technologicznych i retencyjnych na skarpach składowiska, uformowanie wierzchowiny obiektu, wraz ze skarpami z niej opadającymi, budowę szczelnego zagęszczonego nasypu rekultywacyjnego z zachowaniem docelowego zgodnego z projektem ukształtowania. Na wierzchowinie składowiska wykonano zbiornik retencyjny (zagłębienie) dla przyjęcia wód opadowych. Na prace rekultywacyjne składowiska „Skalny” przeznaczono ponad 19,3 mln złotych.
KATOWICKI HOLDING WĘGLOWY
„Produkt godny polecenia” z KHW to oczywiście „Ekoret” – specjalnie dobrany węgiel przeznaczony do spalania w nowoczesnych kotłach. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniu odbiorców węgla KHW zajmuje się nie tylko jego sprzedażą ale także kompleksowym doradztwem w zakresie wyboru kotła i finansowania jego zakupu. Katowicki Holding posiada adresy ponad 50 producentów nowoczesnych kotłów z terenu całego kraju, specjaliści KHW pomogą dopasować moc kotła do powierzchni ogrzewanego lokalu. Spółka pomaga nawiązać także kontakty z instytucjami kredytującymi i dofinansowującymi zakup nowoczesnych kotłów.
KWK „KNURÓW”
Kopalnia „Knurów” otrzymała wyróżnienie za oddaną w ubiegłym roku zakładową oczyszczalnię ścieków. Oczyszczalnię zaczęto budować w połowie roku 2002, na początku roku 2004 nastąpił jej rozruch technologiczny. Inwestycja ta kosztowała ponad 5 mln zł., pieniądze pochodziły z własnych środków kopalni. Przepustowość oczyszczalni wynosi 250 metrów sześciennych na godzinę, w razie potrzeby, okresowo może być jednak większa i sięgać 500 metrów sześciennych ścieków na godzinę. Do oczyszczalni trafiają także ścieki komunalne. Przerabia ona obecnie 2360 metrów sześciennych ścieków na dobę. W roku 2004 wyprodukowała 105 810 metrów sześciennych wody przemysłowej. Te cztery nagrodzone przedsięwzięcia to oczywiście nie wszystkie proekologiczne inwestycje dokonane przez firmy górnicze w roku 2004. Tylko cieszyć może, że działania firm górniczych na rzecz środowiska naturalnego są coraz częściej dostrzegane i nagradzane.
Opracował: CZAR
Rok 2004 był najlepszym w historii polskiego górnictwa węgla kamiennego jeśli chodzi o ilość wypadków – w porównaniu do roku 2003 nastąpił spadek wypadków śmiertelnych o 64 proc. a wypadków ciężkich o 56 proc.
– Na wysokim poziomie w podziemnych zakładach utrzymywały się w roku 2004 zagrożenia naturalne, zwłaszcza zagrożenia tąpaniami, pożarowe i metanowe. Zagrożenia te z roku na rok są coraz wyższe – mówi Wojciech Bradecki, prezes Wyższego Urzędu Górniczego.
Prezes Bradecki zwraca uwagę, że zagrożenie metanowe zwiększa się wraz z koncentracją wydobycia, eksploatacją z coraz niższych poziomów i zwiększeniem wydobycia podpoziomowego. Zagrożenia wybuchem pyłu węglowego, wyrzutami gazów i skał oraz wodne nie przyniosły w ostatnich dwóch latach niebezpiecznych zdarzeń, ale jak podkreśla prezes WUG, nadal są obecne.
W zeszłym roku w kopalniach węgla kamiennego doszło do trzech tąpnięć: dwa razy w kopalni Halemba i raz w kopalni Polska-Wirek, w wyniku których doszło do 11 lekkich wypadków. Wstrząsy w kopalniach Staszic, Wujek i Polska-Wirek były przyczyną 8 wypadków lekkich i jednego ciężkiego. W roku 2004 w kopalniach węgla doszło do 9 pożarów. W kopalniach Bielszowice, Halemba, Śląsk, Centrum i Janina były to pożary endogeniczne a w kopalniach Budryk, Polska-Wirek, Staszic i Dębieńsko – egzogeniczne, w tym dwa na powierzchni.
Główne przyczyny wypadków i ciężkich w górnictwie to, według WUG, stosowanie przez pracowników niebezpiecznych metod pracy, nieprzestrzeganie przez pracowników ustaleń zawartych w instrukcjach i regulaminach, niewłaściwa praca osób kierownictwa i dozoru ruchu polegająca na tolerowaniu niebezpiecznych metod pracy, prowadzenie robót niezgodnie z ustaleniami dokumentacyjnymi lub brak dokumentacji. Do istotnych przyczyn wypadków należy także zatrudnianie pracowników bez stosownych kwalifikacji i upoważnień, niewłaściwy stan techniczny maszyn i urządzeń, niestosowanie środków ochrony indywidualnej lub ich niewłaściwy dobór i niewłaściwa profilaktyka przeciwpożarowa.
W minionym roku przedstawiciele Urzędów Górniczych przeprowadzili 8636 inspekcji w zakładach wydobywających kopaliny podstawowe (m.in. węgiel kamienny i brunatny, miedź, sól). W wyniku tych inspekcji wstrzymano łącznie 2290 robót, maszyn i urządzeń (o blisko 200 więcej niż rok wcześniej), wdrożono 334 postępowania wyjaśniające.
– Jednocześnie rozpoznawano i dokonywano analizy zagrożeń, w szczególności kontrolowano intensywność eksploatacji podpoziomowej węgla kamiennego. Doprowadzono do wycofania z użytkowania części zużytych obudów zmechanizowanych i innych urządzeń. W związku z dużym zagrożeniem pożarowym zobowiązano przedsiębiorstwa górnicze do stworzenia harmonogramu wymiany starych aparatów ucieczkowych na nowe. Niestety proces wymiany przebiega zbyt wolno – dodaje Wojciech Bradecki.
W Wyższym Urzędzie Górniczym wdrożono system nadzoru rynku, oprócz prawie 400 decyzji dopuszczających do stosowania w zakładach górniczych maszyn, urządzeń, materiałów oraz sprzętu strzałowego, wykonano także 104 kontrole wobec wyrobów na podstawie ustawy o systemie oceny zgodności.
WUG przygotował szczegółowy plan działalności na rok 2005. Jednym z najważniejszych jego zadań będzie uczestnictwo w pracach nad nowelizacją Prawa geologicznego i górniczego oraz przepisów wykonawczych dotyczących BHP w podziemnych i odkrywkowych zakładach górniczych.
– W roku 2005 będziemy kładli szczególny nacisk na kontrolę robót górniczych prowadzonych poniżej poziomu. Tam będą częstsze inspekcje – zapowiada prezes Bradecki.
Do innych najważniejszych, tegorocznych zadań WUG należy egzekwowanie wymagań w zakresie bezpieczeństwa eksploatacji oraz kryteriów oceny stopnia zużycia obudów zmechanizowanych w kopalniach oraz nadzorowanie realizacji harmonogramów wymiany w podziemnych zakładach górniczych sprzętu oczyszczającego na izolujący drogi oddechowe.
Wojciech Bradecki zwraca uwagę, że WUG będzie wspierał realizację projektów badawczych w zakresie dostosowania sieci telekomunikacyjnych w zakładach podziemnych do wymagań norm a także nowych rozwiązań technicznych zraszania części urabiających kombajnów górniczych. WUG w sprawie bezpieczeństwa ściśle współpracuje m.in. z Głównym Instytutem Górnictwa, z którym dokonano ustaleń dotyczących m.in. nowelizacji kryteriów zaliczania do stopni zagrożeń, ustalania maksymalnego postępu ścian, wypracowania nowych rozwiązań w zakresie klimatyzacji, określenia granic bezpiecznej strefy dla zabudowy w pobliżu zlikwidowanych szybów.
– W roku 2004 na rzecz bezpieczeństwa w górnictwie wykonaliśmy 55 prac statutowych i 12 projektów badawczych na rzecz górnictwa węgla kamiennego, brunatnego oraz miedzi. Obecnie w różnym stanie zaawansowania jest 45 proc. przedsięwzięć dotyczących bezpieczeństwa pracy w górnictwie, terenów pogórniczych i ochrony środowiska – mówi prof. dr hab. inż. Józef Dubiński, naczelny dyrektor Głównego Instytutu Górnictwa. W tym roku WUG przeprowadzi ok. 15 proc. inspekcji mniej niż w roku 2004.
Rok 2005 nie zaczął się zbyt optymistycznie, do 14 lutego w górnictwie węgla kamiennego zanotowano 2 wypadki śmiertelne i 3 wypadki ciężkie.
Opracował: Donald Dusek
Jedną z wielkich szans dla Polski po wejściu do Unii Europejskiej są instrumenty polityki strukturalnej Unii Europejskiej, których zadaniem jest wspieranie restrukturyzacji i modernizacji gospodarek krajów UE. Są to fundusze strukturalne.
Kierowane są one do tych sektorów gospodarki i regionów, które bez pomocy finansowej nie są w stanie dorównać do średniego poziomu ekonomicznego w UE. W skład Unii wchodzą regiony dobrze rozwinięte, takie jak południowa Anglia, okolice Paryża, czy Holandia oraz te, których poziom rozwoju znacznie odbiega od średniej europejskiej, np. Grecja, Irlandia, Portugalia, północna Skandynawia i południowe Włochy. Polityka strukturalna i fundusze mają pomóc władzom centralnym i regionalnym słabiej rozwiniętych regionów w rozwiązaniu ich najważniejszych problemów gospodarczych.
Główną część transferów z budżetu UE w latach 2004-2006, oprócz wspólnej polityki rolnej (47,5%), stanowią środki przeznaczone na politykę strukturalną – 34%. Środki te są ogromną szansą przyspieszenia rozwoju gospodarczego i poprawy konkurencyjności gospodarki, czego dobrym przykładem są Irlandia, Hiszpania czy Grecja. Kluczowe znaczenie środków z budżetu UE, przeznaczonych na działania strukturalne, polega na tym, że powinny one w całości być skierowane na przedsięwzięcia wspierające długofalowy rozwój i konkurencyjność, a nie na bieżącą konsumpcję, a więc muszą tworzyć trwałe podstawy rozwoju gospodarczego.
Unia Europejska w swojej polityce strukturalnej przedstawiła trzy główne cele na lata 2000-2006. Są to:
Cel 1 (regionalny): Promowanie rozwoju i dostosowań strukturalnych w regionach słabiej rozwiniętych, w których PKB na głowę mieszkańca (mierzony parytetem siły nabywczej), liczony za ostatnie trzy lata, jest niższy od 75% średniego poziomu dla całej Unii. Z funduszy strukturalnych na cel 1 przeznacza się 70% środków, które mogą pochodzić z każdego z czterech funduszy, o których będzie mowa w dalszej kolejności.
Cel 2 (regionalny): Wspieranie przekształceń gospodarczych i ekonomicznych obszarów stojących w obliczu poważnych problemów rozwojowych, przechodzących transformację społeczno-gospodarczą w sektorze przemysłowym i usługowym, upadających obszarów wiejskich, obszarów miejskich w trudnej sytuacji, objętych kryzysem obszarów zależnych od rybołówstwa. Na cel 2 przeznaczono 11,5% budżetu funduszy strukturalnych. Środki na realizację projektów w ramach celu 2 mogą pochodzić z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego lub Europejskiego Funduszu Społecznego.
Cel 3 (horyzontalny): Wspieranie adaptacji i modernizacji systemów edukacji, kształcenia zawodowego i zatrudnienia. Na ten cel przeznacza się prawie 12,3% środków funduszy strukturalnych, a wspierany może być tylko z Europejskiego Funduszu Społecznego.
Z niżej wymienionych środków pomocowych, każda firma oraz przedsiębiorstwo będzie mogło skorzystać do roku 2006.
Jak już wcześniej wspomniano, istnieją cztery fundusze strukturalne (z których współfinansowane są poszczególne programy operacyjne): Europejski Fundusz Społeczny (który współfinansuje Sektorowy Program Operacyjny Rozwój Zasobów Ludzkich), Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej-Sekcja Orientacji (który współfinansuje Sektorowy Program Operacyjny Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego i rozwój obszarów wiejskich 2004-2006), Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (który współfinansuje Zintegrowany Program Rozwoju Regionalnego, Sektorowy Program Operacyjny Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw, Sektorowy Program Operacyjny Transport oraz Program Operacyjny Pomoc Techniczna), Finansowy Instrument Orientacji Rybołówstwa (który współfinansuje Sektorowy Program Operacyjny Rybołówstwo i Przetwórstwo Ryb) oraz Fundusz Spójności, który nie jest funduszem strukturalnym, ale pełni on istotną rolę jako instrument polityki strukturalnej.
Obszary wsparcia Europejskiego Funduszu Społecznego to m. in. aktywizacja bezrobotnych i zagrożonych bezrobociem, przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu czy kształcenie i doskonalenie kadry pracowniczej oraz rozwój przedsiębiorczości.
Europejskim Funduszem Społecznym w Ministerstwie Gospodarki i Pracy zajmują się następujące departamenty:
Departament Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym tel. (022) 693-47-63, 628-38-88 Departament Wdrażania Europejskiego Funduszu Społecznego tel. (022) 628-42-19
Pytania ogólne dot. SPO RZL i EFS:
Departament Zarządzania EFS w MGiP: zarzadzanieEFS@mpips.gov.pl
Pytania do Beneficjenta Końcowego Działań 1.1, 1.5 i 1.6 SPO RZL
Departament Wdrażania EFS w MGiP: wdrazanieEFS@mpips.gov.pl
Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej zajmuje się wspieraniem przekształceń struktury rolnictwa oraz wspomaganiem rozwoju obszarów wiejskich. Na Fundusz ten jest przeznaczana największa część budżetu Unii Europejskiej (w 1999 przeznaczono na ten cel 42,2%). Ponadto środki Funduszu pochodzą z opłat nakładanych na importowane spoza Unii Europejskiej produkty rolne. EFOiGR składa się z dwóch sekcji: Sekcji Gwarancji, która finansuje wspólną politykę rolną oraz Sekcji Orientacji, która wspiera przekształcenia w rolnictwie w poszczególnych państwach UE i jest instrumentem polityki strukturalnej.
Działalność Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego określa art. 160 Traktatu ustanawiający Wspólnotę Europejską: „Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego ma na celu przyczynianie się do korygowania podstawowych dysproporcji regionalnych we Wspólnocie poprzez udział w rozwoju i dostosowaniu strukturalnym regionów opóźnionych w rozwoju oraz w przekształcaniu upadających regionów przemysłowych”.
Firmy i przedsiębiorstwa mogą skorzystać ze środków w ramach EFRR na następujące działania; przede wszystkim na inwestycje produkcyjne mające na celu tworzenie i ochronę stałych miejsc pracy, inwestycje na infrastrukturę oraz rozwój endogeniczny potencjału poprzez środki, które zachęcają i wspierają lokalny rozwój i inicjatywy zatrudnienia oraz działalność małych i średnich przedsiębiorstw. Obejmują w szczególności pomoc przy obsłudze przedsiębiorstw, zwłaszcza w dziedzinie zarządzania, badań rynku oraz badań i usług wspólnych dla kilku przedsiębiorstw. Poza tym środki te finansują transfer technologii, włącznie z gromadzeniem i upowszechnianiem informacji, wspólną organizację między przedsiębiorstwami i placówkami naukowymi oraz finansowanie wprowadzania innowacji w przedsiębiorstwach.
W województwie śląskim spośród 18 konkursów rozstrzygniętych zostało 15. Zaakceptowanych do realizacji projektów było 242, w tym 156 finansowanych było z EFRR. Wartość dofinansowania wybranych projektów przekracza 772 mln zł.
EFRR będzie współfinansował projekty realizowane w ramach następujących programów operacyjnych: Zintegrowany Program Rozwoju Regionalnego (ZPORR), SPO Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw, SPO Transport, PO Pomoc Techniczna.
ZPORR
Celem strategicznym programu jest tworzenie warunków wzrostu konkurencyjności regionów oraz przeciwdziałanie marginalizacji niektórych obszarów w taki sposób,aby sprzyjać długofalowemu rozwojowi gospodarczemu kraju, jego spójności ekonomicznej, społecznej i terytorialnej oraz integracji z Unią Europejską. Cel ten został sformułowany w Narodowej Strategii Rozwoju Regionalnego na lata 2001-2006 i jest podstawą prowadzenia i koordynacji w tym okresie wszystkich działań podejmowanych w ramach polityki rozwoju regionalnego oraz w ramach Narodowego Planu rozwoju 2004-2006.
Na realizację ZPORR w latach 2004-2006 województwo śląskie otrzyma 280 mln euro.
Jakie działania firmy i przedsiębiorstwa mogą podjąć w ramach ZPORR-u?
W ramach priorytetu pierwszego, pod nazwą rozbudowa i modernizacja infrastruktury służącej wzmacnianiu konkurencyjności regionów, zdefiniowano następujące działania:
1. Modernizacja i rozbudowa regionalnego układu transportowego.
2. Infrastruktura ochrony środowiska.
3. Regionalna infrastruktura społeczna.
4. Rozwój turystyki i kultury.
5. Infrastruktura społeczeństwa informacyjnego.
6. Rozwój transportu publicznego w aglomeracjach.
W ramach priorytetu drugiego, czyli wzmocnienia rozwoju zasobów ludzkich w regionach, realizowane są działania:
1. Rozwój umiejętności powiązany z potrzebami regionalnych rynków pracy i możliwości kształcenia ustawicznego w regionie.
2. Wyrównywanie szans edukacyjnych poprzez programy stypendialne.
3. Reorientacja zawodowa osób odchodzących z rolnictwa.
4. Reorientacja zawodowa osób dotkniętych procesami restrukturyzacyjnymi.
5. Promocja przedsiębiorczości.
6. Regionalne Strategie Innowacyjne i transfer wiedzy.
Rozwój lokalny to trzeci priorytet, w ramach którego określono 5 działań:
1. Obszary wiejskie.
2. Obszary podlegające restrukturyzacji.
3. Zdegradowane obszary miejskie, poprzemysłowe i powojskowe.
4. Mikroprzedsiębiorstwa.
5. Lokalna infrastruktura społeczna.
Ostatni czwarty priorytet to pomoc techniczna i są tu realizowane 3 działania:
1. Wsparcie procesu wdrażania ZPORR – wydatki limitowane.
2. Wsparcie procesu wdrażania ZPORR – wydatki nielimitowane.
3. Działania informacyjne i promocyjne.
SPO Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw
Celem głównym programu jest poprawa pozycji konkurencyjnej polskiej gospodarki funkcjonującej w warunkach otwartego rynku. Będzie on osiągany poprzez koncentrację środków finansowych kierowanych bezpośrednio do sektora przedsiębiorstw, sektora naukowo-badawczego oraz instytucji otoczenia biznesu, na najbardziej efektywne projekty i przedsięwzięcia, gwarantujące wzrost innowacyjności produktowej i technologicznej. Niski poziom konkurencyjności polskiej gospodarki wymusza konieczność podjęcia działań wspierających rozwój firm, które przede wszystkim są zdolne do tworzenia i absorbowania innowacji – o największym potencjale wzrostu oraz możliwościach eksportowych.
Jakie projekty firmy i przedsiębiorstwa mogą realizować w ramach SPO WKP?
Przed wszystkim projekty sfery otoczenia biznesu oraz projekty przedsiębiorstw kwalifikujące się do finansowania.
Projekty sfery otoczenia biznesu kwalifikujące się do finansowania powinny dotyczyć:
• przygotowania i wdrożenia nowych usług dla przedsiębiorstw,
• poprawy istniejącej oferty usługowej dla przedsiębiorstw, w tym jej jakości i dostępności (np. zakup nowego wyposażenia i inne inwestycje pomagające przy wdrażaniu i obsłudze nowych pakietów usług dla przedsiębiorców,
• współpracy z międzynarodowymi sieciami instytucji wspierania biznesu, rozwój krajowych sieci instytucji otoczenia biznesu itp.)
• działalności promocyjnej (np. stworzenie profesjonalnych serwisów internetowych, materiałów promocyjnych i informatorów, a także organizacja konferencji i seminariów),
• wsparcia i dokapitalizowania funduszy mikro-pożyczkowych, funduszy poręczeń kredytowych oraz tworzenia funduszy kapitału zalążkowego (seed capital)
• tworzenia i rozwoju infrastruktury parków przemysłowych, parków naukowo-technologicznych
• budowy lub modernizacji inkubatorów technologicznych, w tym inkubatorów przedsiębiorczości akademickiej,
• studiów wykonalności, biznes planów, ocen oddziaływania na środowisko oraz doradztwa w zakresie wspomagania zarządzania i funkcjonowania dla parków przemysłowych, parków naukowo-technologicznych oraz inkubatorów technologicznych, w tym inkubatorów przedsiębiorczości akademickiej,
• budowy i wyposażenia specjalistycznych laboratoriów dla centrów zaawansowanych technologii, centrów doskonałości, centrów kompetencji oraz innych ośrodków świadczących specjalistyczne usługi dla przedsiębiorców
• projektów badawczych prowadzonych przez CZT,
• projektów badawczych w obszarze monitorowania i prognozowania rozwoju technologii (foresight)
Projekty przedsiębiorstw natomiast powinny dotyczyć przede wszystkim:
• doradztwa w projektowaniu, wdrażaniu i doskonaleniu systemów zarządzania jakością, zarządzania środowiskiem oraz bezpieczeństwem i higieną pracy, zasad uzyskiwania certyfikatów zgodności dla wyrobów, usług, surowców, maszyn i urządzeń, aparatury kontrolno pomiarowej i kwalifikacji personelu,
• doradztwa we wdrażaniu strategii rozwoju przedsiębiorstw w oparciu o nowe technologie,
• doradztwa w zakresie eksportu, tworzenia sieci kooperacyjnych oraz połączeń przedsiębiorstw,
• nowych inwestycji, prowadzących do zasadniczych zmian produkcji, produktu i procesu produkcyjnego, obejmujących: środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne (np. uzyskanie patentu, nabycie licencji lub nieopatentowanej wiedzy technicznej, technologicznej lub z zakresu organizacji i zarządzania),
• inwestycji w nowe technologie, wspólnych inwestycji kilku podmiotów, modernizacji,
• udziału w zagranicznych imprezach targowo-wystawienniczych oraz udziału w wyjazdowych misjach gospodarczych związanych z wyżej wymienionymi imprezami,
• zakupu wyników prac badawczo-rozwojowych,
• inwestycji w dostosowanie przedsiębiorstw do wymogów ochrony środowiska: w zakresie gospodarki wodno-ściekowej, gospodarki odpadami przemysłowymi i niebezpiecznymi, względem ochrony powietrza, w tym także inwestycji umożliwiających uzyskanie pozwolenia zintegrowanego.
SPO Transport
Celem strategicznym programu jest zwiększenie spójności transportowej kraju oraz polepszenie dostępności przestrzennej miast, obszarów i regionów Polski w układzie Unii Europejskiej. Osiągnięciu celu strategicznego programu sprzyjać będzie realizacja jego celów cząstkowych – przyspieszenie procesu modernizacji i rozbudowy infrastruktury transportowej poprzez modernizację głównych linii kolejowych, rozbudowę sieci drogowej, poprawę dostępu do portów morskich ważnych dla gospodarki narodowej.
SPO Pomoc Techniczna
Program Pomoc techniczna ma zapewnić efektywność zarządzania funduszami strukturalnymi oraz prawidłowość interwencji i przejrzystość operacji środków pomocowych, a także podnieść poziom wiedzy potencjalnych beneficjentów oraz ogółu społeczeństwa na temat pomocy strukturalnej. Obejmuje on działania przygotowawcze, monitorujące, oceniające i kontrolne oraz z zakresu informacji i promocji, niezbędne dla wdrażania funduszy strukturalnych i realizowane na poziomie Podstaw Wsparcia Wspólnoty.
Europejskim Funduszem Rozwoju Regionalnego zajmuje się w MGiP:
Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej
Wydział Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
ul. Wspólna 2/4, 00-926 Warszawa
tel. (0-22) 693-42-99
Finansowy Instrument Orientacji Rybołówstwa wspiera restrukturyzację rybołówstwa państw członkowskich.
Fundusz Spójności jest instrumentem polityki strukturalnej, lecz nie zalicza się do funduszy strukturalnych. Zakres działania Funduszu Spójności obejmuje pomoc o zasięgu krajowym, a nie regionalnym, jak to ma miejsce w przypadku funduszy strukturalnych. Głównym celem Funduszu Spójności jest wzmacnianie spójności społecznej i gospodarczej Wspólnoty poprzez finansowanie projektów tworzących spójną całość w zakresie ochrony środowiska i infrastruktury transportowej.
Funkcję Instytucji Zarządzającej odpowiedzialnej za ogólną koordynację oraz zarządzanie Funduszem Spójności pełni Minister Gospodarki i Pracy. W ramach ministerstwa zadania Instytucji Zarządzającej wypełnia Departament Koordynacji Funduszu Spójności. Nadzór nad Instytucją Zarządzającą sprawuje Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Gospodarki i Pracy (MGiP).
Funkcję Instytucji Płatniczej natomiast pełni Minister Finansów. Nadzór nad Instytucją Płatniczą pełni Podsekretarz Stanu – Szef Instytucji Płatniczej (SIP) w Ministerstwie Finansów. Obsługę SIP zapewnia Departament Instytucji Płatniczej w Ministerstwie Finansów. Departament Instytucji Płatniczej realizując swoje zadania współpracuje z odpowiednimi departamentami Ministerstwa Finansów, Instytucji Zarządzającej oraz Instytucji Pośredniczących (Ministerstwa Środowiska i Ministerstwa Infrastruktury – MŚ/MI).
Funduszem Spójności zajmuje się w MGiP:
Departament Koordynacji Funduszu Spójności
ul. Nowogrodzka 1/3/5
00-315 Warszawa
sekretariat: tel.(0-prefix-22) 661 07 10,
e-mail: info_dfs@mpips.gov.pl
Jedną z ogólnych zasad korzystania z funduszy unijnych jest zasada partnerstwa, czyli współpraca Komisji z władzami kraju, a w kraju – współpraca władzy państwowej i jego obywateli przy opracowywaniu założeń polityki strukturalnej, a co za tym idzie, ich realizacji. Polska jest dopiero w procesie budowania potencjału absorpcji środków unijnych, co sprawia, że jest jeszcze wiele różnorodnych warunków do spełnienia. Warunki te sprawiają jednak to, że liczy się nie wielkość środków uzyskanych przez państwo, ale ich faktyczne i efektywne wykorzystanie. Zatem na zasadę partnerstwa należałoby się powoływać w naszym kraju w szczególności przy współpracy władzy państwowej z obywatelami, dla których to właśnie pomoc unijna jest kierowana.
Jak najlepiej dobrać program dotacyjny do potrzeb przedsiębiorstwa bądź firmy? W pierwszej kolejności należy określić swoje potrzeby i oczekiwania. Przedsiębiorca musi jasno i precyzyjnie określić cele – konkretne, dostępne i określone w czasie. Dopiero mając jasno skonkretyzowaną wizję rozwoju firmy bądź przedsiębiorstwa należy szukać programu, który pomoże tę wizję spełnić. W następnej kolejności należy określić warunki lokalizacji, technologii, finansowania i realizacji inwestycji, wyrażone w odpowiednich opracowaniach, np. raporty w sprawie wpływu na środowisko naturalne, dokumenty potwierdzające prawo do dysponowania nieruchomością czy dokumentacja geodezyjna.Ważne jest również określenie źródła finansowania inwestycji.
Przy wyborze programu dotacyjnego, każdy przedsiębiorca musi odpowiedzieć na następujące pytania; czy dana firma bądź przedsiębiorstwo może starać się o dotacje, czy zaplanowane przedsięwzięcie mieści się w kryteriach wyznaczonych programem, oraz czy wnioskowana kwota mieści się w dopuszczalnej wielkości wsparcia.
Działania, na które nie można otrzymać wsparcia, to przede wszystkim zakupy środków transportu, inwestycje kapitałowe, odtworzenie zużytego majątku lub też projekty zakładające wyłącznie postawienie budynku. Tak więc przedsiębiorca może otrzymać pomoc w programach unijnych na wszystko to, co rozwiąże problemy społeczno-ekonomiczne, tj. na tworzenie nowych miejsc pracy, na innowacyjność i konkurencyjność, wzmocnienie BHP czy ochrona środowiska. Od czego zacząć? W pierwszej kolejności należy skontaktować się z akredytowanymi konsultantami w celu sprawdzenia możliwości, co z funduszy strukturalnych można uzyskać w danym przedsiębiorstwie czy firmie.
Opracowała: Anna Olszowska
Górnictwo węgla kamiennego niezależnie od stosowanych technologii eksploatacji, ingeruje w środowisko naturalne powodując określone, negatywne skutki. W działalność Katowickiego Holdingu Węglowego SA, jak i w całe górnictwo węgla kamiennego wpisane jest negatywne oddziaływanie na środowisko, a w szczególności poprzez: odprowadzanie ścieków (wód dołowych) do odbiorników powierzchniowych; składowanie odpadów na powierzchni; emisję zanieczyszczeń do atmosfery; emisję hałasu.
Toteż wszelkie działania proekologiczne skierowane są na minimalizację tych skutków. W program restrukturyzacyjny górnictwa realizowany w holdingu wpisane zostały działania zmierzające do zmniejszenia szkodliwego oddziaływania na środowisko i związanych z tym kosztów ekologicznych.
Sześć lat temu KHW S.A. oraz cztery kopalnie: „Murcki”, „Staszic”, „Mysłowice” i „Wieczorek” przystąpiły do realizacji Programu Czystszej Produkcji, będącej niesformalizowanym systemem zarządzania środowiskowego, mającego na celu ograniczenie emisji wytwarzanych odpadów. Uzyskały one stosowny certyfikat upoważniający je do używania znaku „Stosuję Zasady Czystszej Produkcji”. Trzy lata później holding do konkursu o „Ekolaury Polskiej Izby Ekologii” zgłosił kilka projektów proekologicznych w kategoriach: gospodarka wodno – ściekowa, ochrona powietrza, ochrona przed hałasem, gospodarka odpadami i rekultywacja terenów zdegradowanych. Do nagrody nominowane zostały przedsięwzięcia dotyczące zmniejszenia emisji metanu do atmosfery poprzez jego wykorzystanie do celów przemysłowych, realizowane przez kopalnię „Staszic”. Natomiast program wdrażania niskoemisyjnych kotłów grzewczych pracujących na bazie specjalnych typów węgli z wybranych zakładów KHW S.A. otrzymał wyróżnienie. Do ubiegłorocznej edycji „Ekolaurów” holding zgłosił opracowanie i wdrożenie kompleksowego programu działań technicznych, organizacyjnych i ekonomicznych w zakresie ograniczenia zużycia energii przez KWK „Wujek”. Projekt ten realizowany jest od 1997 roku, a wprowadzenie go w życie przyniosło wyraźne zmniejszenie zużycia mediów energetycznych przy jednoczesnym wzroście wydobycia węgla. Wymagało to wcześniejszego przygotowania zaplecza w postaci zainstalowania odpowiednich przyrządów pomiarowych, prowadzenia analiz zużycia energii w poszczególnych jednostkach zakładu. Sprecyzowanie potrzeb umożliwiało zastosowanie tzw. limitów zużyć, w których kopalnia musi się zmieścić. Limity te z roku na rok dostosowywane są do aktualnych potrzeb zakładu, a w praktyce zmniejszane. Program swoim zasięgiem obejmuje wszystkie media energetyczne, począwszy od energii elektrycznej, poprzez cieplną do sprężonego powietrza włącznie. Dzięki temu ograniczona została emisja gazów do atmosfery, przede wszystkim tlenków azotu, tlenków węgla oraz innych produktów spalania.
W czerwcu ubr. Polska Izba Ekologii nagrodziła KHW S.A. w kategorii „gospodarka odpadami i rekultywacja terenów zdegradowanych”. W czasie odbierania tej prestiżowej nagrody Stanisław Lasek wiceprezes Zarządu holdingu zapewnił, że działalność spółki na rzecz ochrony środowiska, w ramach strategii zrównoważonego rozwoju, w najbliższych lat będzie się rozwijała zgodnie z ustalonymi wcześniej programami.
W styczniu 2003 roku Rada Ministrów przyjęła „Program ekologii i ochrony środowiska dla Katowickiej Grupy Kapitałowej” wynikający z zapisu w programie Restrukturyzacji Górnictwa Węgla Kamiennego w Polsce w latach 2002 – 2006, z wykorzystaniem ustaw antykryzysowych i inicjatywami związanymi z prywatyzacją niektórych kopalń. „Program ekologii i ochrony środowiska” na lata 2004 – 2010 sprzężony został z Planem Techniczno – Ekonomicznym i Biznesplanem Katowickiego Holdingu Węglowego S.A. Działalność kopalń mająca na celu minimalizowanie negatywnego wpływu eksploatacji górniczej na środowisko dyktowana jest zarówno prawem krajowym, jak i normami ekologicznymi Unii Europejskiej.
Ryszard Fedorowski, rzecznik prasowy KHW S.A. wyjaśnia, że realizacja programu już w perspektywie 2006 r. ma – w stosunku do roku 2002 – przynieść znaczące rezultaty. Prawie o 10 proc., tj. o niespełna 442 tys. ton, zmniejszona zostanie ilość odpadów górniczych. Ważnym przedsięwzięciem proekologicznym będzie praktyka całkowitego odzyskiwania odpadów w celu wykorzystywani ich w podziemiach kopalni, jak również na powierzchni. Po pierwsze – w jeszcze większym stopniu niż dotychczas odpady stosowane będę jako komponent podsadzki hydraulicznej służącej do wypełniania zrobów oraz likwidacji zbędnych wyrobisk korytarzowych, po drugie – do robót rekultywacyjnych i inżynieryjnych oraz kształtowania powierzchni terenu. Pierwotny charakter terenów zdegradowanych zostanie odtworzony na powierzchni przeszło 25 ha. Właśnie rok 2006 stać ma się symboliczną cezurą, od której holding przestanie być obciążany karami środowiskowymi.
Kolejny etap realizacji programu przypada na lata 2007 – 2010. Zakłada on m.in., że w tym okresie o przeszło 7 proc. czyli o 1741 tys. m. sześć. zmniejszy się zrzut ścieków do wód powierzchniowych oraz o prawie identyczną ilość – wód dołowych do wód powierzchniowych. Ładunek soli w tychże wodach ograniczony zostanie o 19 proc., które stanowi 8461 ton. Wprowadzanie w życie programu zdecydowanie polepsza stan atmosfery w naszym regionie. Mniejsza o 10 proc. emisja gazów oznacza, iż w powietrzu nie znajdzie się 6549 ton szkodliwych i niepożądanych substancji. W perspektywie 2010 r. ponad 376 tys. zł. zmniejszą się opłaty KHW S.A. za korzystanie ze środowiska. W odniesieniu do 2006 r. będzie to oznaczało spadek o prawie 9 proc.
Do zdobycia przez spółkę ubiegłorocznego „Ekolauru” przyczyniła się min. kopalnia „Murcki”, która od kilku lat koncentruje się na zagospodarowaniu zwałowisk pogórniczych w dzielnicach Kostuchna i Murcki. W Kostuchnie rekultywację przeprowadzono w dwóch etapach. Pierwszy obejmował ukształtowanie bryły zwałowiska na obszarze ok. 13 ha wraz z odwodnieniem i obsianiem traw. Obecnie trwa drugi etap, w którym zbliżony zakres prac rozciąga się na dalsze 12 ha. Roboty mają być zakończone w tym roku. Jednoczenie trwa rekultywacja i zagospodarowanie 20 ha zwałowiska w Murckach, które za dwa lata powinno cieszyć zielenią. Dzięki staraniom kopalni „Kazimierz – Juliusz” zasadzono 200 tys. drzew i krzewów na 20 ha dawnych nieużytków sosnowieckiej dzielnicy Kazimierz Górny, na 6 ha wyrobiska popiaskowego w dzielnicy Juliusz oraz dalszych 3 ha w dzielnicy Maczki. Obecnie prace rekultywacyjne koncentrują się na 13 ha zdegradowanego eksploatacją górniczą terenu w rejonie Kazimierza, gdzie za pięć lat wyrośnie las. Osobny problem stanowi kopalnia „Katowice – Kleofas”, która w ubiegłym roku zakończyła eksploatację. Stopniowe wygaszanie zakładu ma doprowadzić do jego likwidacji w 2005 r. Lecz po kopalni pozostaje zdegradowany obszar o powierzchni 33 ha., który poddany zostanie rekultywacji.
Jak podkreśla Ryszard Fedorowski – w gospodarce wodami dołowymi powszechną praktyką w kopalniach jest selekcjonowanie wód słabo zmineralizowanych od silnie zasolonych. Pierwsze bowiem stosowane są do celów przemysłowych. Drugie zaś, po zmieszaniu z odpadami elektrownianymi, wykorzystuje się do podsadzki hydraulicznej oraz uszczelniania zrobów zawałowych w ramach profilaktyki przeciwpożarowe. W konsekwencji prowadzi to zmniejszenia się ładunku chlorków i siarczanów odprowadzanych do wód powierzchniowych m.in. przez kopanie „Wieczorek” i „Staszic”. Natomiast KWK „Wesoła” od siedmiu lat realizuje proekologiczne zadanie pn. „Zagospodarowanie wód dołowych i odpadów odwodnionych uwodnionych w zrobach kopalni”. Po jego zakończeniu w 2007 r. ładunek chlorków i siarczanów odprowadzanych w wodach dołowych zmaleje – w stosunku do 2003 r. – o ok. 2530 ton rocznie. W kopalni „Wujek” trwa obliczona na dwa lata realizacja projektu pn. „Uporządkowanie gospodarki ściekowej zlewni rowu Wujek”, doprowadzającego ścieki do rzeki Rawy. Polega ona na budowie kanalizacji rozdzielczej, która spowoduje skierowanie ścieków gospodarczo – bytowych do kolektora sanitarnego i oczyszczalni miejskiej, a stamtąd do Kłodnicy.
Kopalnia „Staszic” realizuje projekt pn. „Zagospodarowanie metanu, ujmowanego przez stację odmetanowania na szybie V” zaplanowanego na lata 2004 – 2006. Obecnie 51 proc. metanu z systemów wentylacyjnych kopalni trafia do atmosfery, a pozostała część zagospodarowywana jest w hucie Ferrum. Natomiast po zakończeniu inwestycji odzyskiwany gaz w całości będzie wykorzystywany we własnym zespole energetycznym, wytwarzającym w układzie skojarzonym energię eklektyczną i cieplną. Zminimalizowana zostanie emisja metanu do atmosfery a zarazem zmniejszy się ilość kupowanej energii. Rok później zakończy się modernizacja stacji odmetanowania w KWK „Wesoła”. Efektem wymiany pomp próżniowych będą lepsze parametry mieszanki gazowej do gospodarczego wykorzystania. Stężenia metanu występujące w kopalni „Śląsk” uniemożliwiają odzyski i techniczne wykorzystanie tego gazu. Niemniej i tutaj ogranicza się jego emisję do atmosfery, stosując odpowiednie metody górnicze, takie jak np. tamowanie wyrobisk, likwidacja już nieczynnych a także likwidacja otworów wiertniczych.
Walka kopalń katowickiego holdingu o czyste powietrze polega na systematycznej redukcji pyłów, pochodzących głównie z zakałdow mechanicznej przeróbki węgla i kruszarek. Przyczyniają się do tego regularne kontrole i okresowe remonty odpylaczy.
Wszelkie inwestycje na rzecz ochrony środowiska pociągają za sobą wysokie koszty. W 2003 r. kopalnie spółki zaangażowały w realizację projektów proekologicznych ponad 6,1 mln zł, natomiast w 2004 r. sięgnęły one kwoty 11,5 mln zł. Natomiast w tym roku planowane nakłady mają wynieść 18,3 mln zł, zaś w roku przyszłym – 14, 6 mln zł. W ostatnich czterech latach realizacji programy kwoty te mają być znacznie niższe. Należy podkreślić, że dotąd główny ciężar finansowania zadań ekologicznych spoczywał na barkach kopalń spółki wspieranych przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Jednakże na najkosztowniejsze inwestycje tego typu holding stara się pozyskać pieniądze z Funduszy Strukturalnych oraz Funduszu Spójności Unii Europejskiej.
Opracowała: Mira Jabłońska
